Genderoptiek Jrg 21 no 8 november 2024
Tekst Carla Bakboord
Onlangs was ik in gesprek met een werknemer van een fastfoodketen. Die zei het volgende: “Wij nemen geen mensen met hiv in dienst, omdat we vrezen dat klanten zullen wegblijven zodra zij vernemen dat iemand met hiv in de keuken werkt. Dit kan een negatieve invloed hebben op de aanloop van onze klanten.”
Ik was enigszins verbaasd omdat ik ervan uitging dat dit soort bedrijven anno 2024 een rechtvaardig en menswaardig beleid zouden voeren. Bovendien is het verboden om hiv-tests af te nemen tijdens het sollicitatieproces. Dit verbod is ingesteld om discriminatie tegen hiv-positieve mensen op de werkvloer tegen te gaan en hen gelijke kansen te bieden op de arbeidsmarkt. Dit is ook in lijn met internationale richtlijnen voor het recht op privacy en anti-discriminatie in werkgelegenheid.
Ook was ik geschokt, omdat bij dit soort bedrijven heel veel jongeren, onder wie ook studenten, solliciteren en werken. Met dit uitsluitingsbeleid worden zij direct geconfronteerd wanneer zij een sollicitatiegesprek aangaan.
Dit is bijzonder problematisch en heeft meerdere negatieve gevolgen voor jongeren. Het impliceert dat het discrimineren van mensen op basis van hun gezondheidstoestand, in dit geval hiv, acceptabel is. Dit kan jongeren leren dat het oké is om anderen op basis van stigma en vooroordelen buitenspel te zetten.
Hiv blijft door dergelijke uitspraken gestigmatiseerd als iets gevaarlijks of besmettelijks, terwijl hiv in het dagelijks leven met toepassing van de juiste kennis geen risico vormt. Dit stigma kan zich verder verspreiden onder jongeren die werken of solliciteren bij bedrijven die geen inclusief beleid voeren.
Het wekt het gevoel dat mensen met hiv minder rechten hebben. Deze achterhaalde denkbeelden beïnvloeden niet alleen hun houding tegenover mensen met hiv, maar ook hun inzet voor gelijkheid en inclusiviteit in hun eigen leven en op toekomstige werkplekken.
Het personeelsbeleid van deze fastfoodketen schendt de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens en internationale mensenrechtenverdragen, waaraan ook Suriname gehouden is. Het betekent dat de staat via haar verantwoordelijke instituten zal moeten ingrijpen en haar burgers beschermen tegen elke vorm van discriminatie.
Private en publieke organisaties zijn verantwoordelijk voor het respecteren van burgerrechten. Helaas, dit gebeurt in de praktijk vaak niet. Wanneer we ons allen meer bewust worden van onze mensenrechten, kunnen we stappen ondernemen om het stigma rond hiv te verminderen. Dit omvat vooral ook stappen naar mensen die bang zijn om zich te laten testen, maar wel het risico lopen geïnfecteerd te raken.
Seksualiteit, religie en huwelijk
Een studie die ik in 2011 heb verricht met mijn collega antropoloog Maggie Schmeitz naar ‘Liefde, Seksualiteit en hiv onder gehuwde mensen uit de christelijke-, hindoe- en moslimgemeenten’, wijst uit dat ook gehuwde mensen een risico lopen op de overdracht van hiv. De opvatting dat getrouwde mensen monogaam zouden zijn, bleek uit ons onderzoek niet te kloppen.
Enkele quotes uit ons onderzoek: “Ik vertrouw erop dat mijn partner niet vreemdgaat. En als hij vreemdgaat, zal hij zeker wel een condoom gebruiken. Dus hoeven wij geen condoom te gebruiken.’’ “Ik gebruik geen condoom als ik vreemdga, want de vrouwen met wie ik dat doe, die gaan niet met andere mannen. Die doen dat alleen met mij. Ik gebruik dan ook geen condoom met mijn vrouw want ik weet zeker dat zij niet vreemdgaat.” “God vergeeft mij wanneer ik vreemdga, maar homoseksuelen vergeeft hij niet”
Het onderzoek wijst uit dat ongeveer een derde van de ondervraagden, voornamelijk mannen, toegaf buitenechtelijke seks te hebben. Ongeveer de helft van hen zei dat ze onbeschermde seks hebben met zowel hun echtgenoot als hun buitenechtelijke partner. De realiteit toont aan dat getrouwde mannen en vrouwen zich inlaten met buitenechtelijke seksuele activiteiten en relaties. Dit kan onder andere betekenen dat zij seks hebben met jongeren (de sugar daddy’s), met personen die zelf getrouwd zijn, met mensen van hetzelfde geslacht, of met commerciële sekswerkers.
Hier zien we dat genderopvattingen en religieuze interpretaties een belangrijke rol spelen in de beleving van seksualiteit: mannen gaan ervan uit dat hun vrouw of buitenechtelijke relatie niet vreemdgaat, terwijl vrouwen erop vertrouwen dat hun partner hen altijd zal beschermen.
Zowel religieuze overtuigingen als huwelijkse beloften zijn daarbij essentiële factoren die leiden tot volledig vertrouwen in de partner. Naar mijn mening is deze groep gehuwde mensen een vergeten categorie. Zij zou daarom ook moeten worden meegenomen in de preventieve aanpak van de verspreiding van het hiv.
Het valt op dat religie soms wordt ingezet om bepaalde standpunten te rechtvaardigen, ook als deze mogelijk uitsluiting of discriminatie bevorderen. Wereldwijd hebben religieuze leiders gewezen op de noodzaak om de essentie van geloof – die draait om liefde, respect en acceptatie – in gedachten te houden en te vermijden dat religie verkeerd wordt geïnterpreteerd.
Veel van wat mensen denken over seksualiteit en de rol van mannen en vrouwen komt uit hun geloof. Diverse religieuze overtuigingen leggen bijvoorbeeld veel nadruk op maagdelijkheid en voortplanting, en praten over seksualiteit is vaak een taboe.
Het is u vast opgevallen dat religieuze leiders dit jaar zich in de media hebben geuit tegen seksuele voorlichting voor jongeren. Het gebruik van voorbehoedsmiddelen zoals condooms wordt ontmoedigd, waardoor het risico op hiv groter wordt. Hiv/aids wordt soms zelfs gezien als een straf van God.
Al deze factoren zorgen er voor dat veel mensen met hiv vaak niet openlijk durven te zeggen dat ze hiv-positief zijn en geen toegang hebben tot medicatie. Weer anderen weten niet eens dat ze besmet zijn. Dit zorgt ervoor dat het virus zich verder kan verspreiden.
We moeten ons dus bewust zijn van onze vooroordelen en misvattingen. Als we deze niet onderkennen, kan dit leiden tot ernstige mensenrechtenschendingen en kan op zijn beurt resulteren in ongelijke toegang tot hiv-behandelingen en angst om zich te laten testen, met alle gevolgen van dien.
Op 19 oktober organiseerde Stichting Postacademisch Onderwijs Geneeskunde Suriname in samenwerking met de hiv-behandelaren groep een hiv-symposium in het Assuria Hermitage High-Rise Event Center in Paramaribo, speciaal gericht op artsen, verpleegkundigen en andere zorgverleners. 280 participanten werden geïnformeerd over het herkennen van symptomen passend bij hiv en andere seksueel overdraagbare aandoeningen (soa’s) en de recente ontwikkelingen op het gebied van het voorkomen en behandelen van de infecties. Onderstaand een korte samenvatting uit de presentaties van Carla Bakboord en Kees Brinkman op dit symposium.
Women's Rights Centre Suriname 