Ferme uitspraken, maar wat als daden uitblijven?

Jrg 23 no 3 juni 2026
Tekst en Beeld Henna Guicherit

Er zijn vele brandende maatschappelijke vraagstukken die jaar in jaar uit onder de aandacht worden gebracht van de verantwoordelijke instanties. En wat doen die? Zij praten, beloven, blussen brandjes, plakken pleisters, hebben ‘onverdeelde’ aandacht’ en hullen zich ook weleens in stilzwijgen. Als beleidsmakers dan plots ferme uitspraken doen, bloeien er valse sprankjes hoop op. Maar Si na bribi is het collectief kompas dat voor ons bepaalt of ferme uitspraken al dan niet in daden worden omgezet.

Al tijden wordt er met een zekere regelmaat melding gemaakt van agressieve dak- en thuislozen die in de publieke ruimte onschuldige burgers (ernstig) letsel toebrengen. Begin mei deed minister André Misiekaba van Volksgezondheid, Welzijn en Arbeid (VWA) een ferme uitspraak: “Agressieve dak- en thuislozen gaan gelijk naar PCS” (Psychiatrisch Centrum Suriname). Mensen die agressief gedrag vertonen en van wie duidelijk is dat zij een psychische geschiedenis hebben, worden volgens hem direct uit de samenleving gehaald en ondergebracht bij het PCS. Hieronder vallen ook agressieve dak- en thuislozen. Deze woorden moeten wel in daden worden omgezet.

Als inwoner van Paramaribo, die regelmatig door de straten van het centrum loopt, ben ik van nabij bekend met de overlast van een categorie dak- en thuislozen die zich agressief gedragen tegen angstige voorbijgangers. Deze categorie, die dringend psychiatrische zorg nodig heeft, vormt een gevaar voor de samenleving. Zij moeten inderdaad direct uit de samenleving gehaald worden en de zorg krijgen waar zij recht op heeft.

Follow-up noodzakelijk

Met de ferme uitspraak van de VWA- minister is de kous niet af. De samenleving heeft recht op informatie, voorlichting en advies. 

Is er een 24/7 telefonisch meldpunt waar burgers melding kunnen maken van dak- en thuislozen die een gevaar (kunnen) vormen? Kan er na een melding direct actie worden ondernomen? Wat moeten burgers doen om zichzelf te beschermen wanneer zij op straat of elders plots geconfronteerd worden met iemand die agressief gedrag vertoont?

Hoe verloopt het met het ‘direct weghalen van agressieve dak- en thuislozen’? Hoeveel heeft men bij PCS kunnen onderbrengen? Krijgen zij daar de zorg waar zij recht op hebben? Beschikt het PCS over de benodigde middelen?

Wat kan de bijdrage van de samenleving hierin zijn? Wij worden, overigens terecht, met een zekere regelmaat er op gewezen dat wij het samen met de regering moeten doen. Maar wij verwachten dan wel een reactie.

Een fatale casus en een Vaste Commissie die (nog) niet reageert

Verleden jaar heb ik stappen ondernomen om een agressieve levensgevaarlijke psychotische man op te laten halen. Nog voordat het PCS het voorgeschreven protocol had afgewerkt heeft de man voor de ogen van omstanders een onschuldige voorbijganger zeer ernstig en levensbedreigend letsel toegebracht.

Op 16 januari jl. besloot ik deze casus per brief onder de aandacht van alle leden van de Vaste Commissie Volksgezondheid van De Nationale Assemblee te brengen. In mijn schrijven ben ik uitvoerig ingegaan op wat zich heeft voorgedaan. Ik heb de leden hun aandacht gevraagd voor de noodzaak om wet en regelgeving aan te passen. Gekwalificeerde hulpdiensten zouden de bevoegdheid moeten krijgen om preventief en met spoed op te treden bij psychiatrische cliënten die een ernstig gevaar (kunnen) vormen in de openbare ruimte. Op deze wijze kan de veiligheid in de publieke en private ruimte beter worden gewaarborgd. Bij het uitblijven van een reactie heb ik op 12 maart jl. een rappel verzonden maar tot heden geen reactie ontvangen. 

Passages uit de brief aan de Vaste Commissie VWA

“Een dakloze psychotische man verbleef in 2025 enige weken op de stoep van de Henck Arronstraat 118. Hij vertoonde zeer agressief gedrag naar voorbijgangers. Toen ik op 25 april bij het Psychiatrisch Centrum Suriname (PCS) hiervoor dringend aandacht wilde vragen bleek ik geen van de (vier) directieleden of psychiaters te kunnen spreken dan op afspraak. 

Wel vond ik bij een broeder van de afdeling Spoedeisende Psychiatrie een luisterend oor. Deze afdeling is, in opdracht van een psychiater, belast met het ophalen van ernstige cliënten. Hij bleek bekend te zijn met deze cliënt (M.) en gaf als advies ieder contact te vermijden ‘want M. is levensgevaarlijk’. Hij had eerder zes jaar in detentie doorgebracht voor een moord. 

Naar aanleiding van wat zich vervolgens heeft voorgedaan met deze cliënt voel ik mij geroepen uw dringende aandacht te vragen voor de aanpassing van wet en regelgeving zodat in crisis situaties gekwalificeerde hulpverleners. zoals in het geval van een door het PCS als levensgevaarlijk gekwalificeerde psychoot, met spoed preventief kunnen optreden; en niet hoeven te wachten totdat het vigerend protocol volledig is uitgevoerd. 

Het kan anders te laat zijn. En op 3 mei 2025 was het te laat. Op 3 mei begaat M., nog voordat het protocol is afgewerkt, aan de Henck Arronstraat 118 voor het zicht van voorbijgangers, een misdaad door een zwerver met een grote zware steen zijn schedel in te slaan en zich vervolgens uit te kleden en met het bloed in te smeren. Het slachtoffer was niet aanspreekbaar en werd met hersenbeschadiging, 10 barst wonden en een opgezwollen gezicht ter verpleging opgenomen in het AZP. Niemand van het PCS was bereikbaar.

Op 5 mei maak ik telefonisch contact met de arts van het PCS. Hij was niet geïnformeerd dat M. op 3 mei een misdaad heeft gepleegd en door de politie is ingesloten. Hoewel het PCS alles in place had is het door een ongelukkige samenloop van omstandigheden, een staking bij het PCS, niet gelukt M. op te halen met alle consequenties van dien.

Ik hoop dat ook deze casus ertoe kan bijdragen dat uw commissie zich gaat inzetten voor aanpassing van de vigerende wet en regelgeving zodat gekwalificeerde hulpdiensten met spoed preventief kunnen optreden om zo de veiligheid in de publieke en private ruimte te waarborgen. “ Ik wacht op antwoord.