Halliburton, de veiligheid van onze mensen en het milieu staan op de eerste plaats!

Jrg 23 no 4 juli 2026

Tekst Henna Guicherit

De samenleving is weer eens opgeschrikt door plannen van een multinational. Vorig jaar was dat de Chinese bauxietgigant Chinalco. Die wilde notabene direct van start gaan met het mijnen en exporteren van bauxiet uit het Bakhuisgebergte in West Suriname. Nu is het Halliburton die een faciliteit voor opslag en bewerking van radioactieve bronnen wil opzetten op het terrein van Kuldipsingh te Houttuin. 

Jacintha Jong A Lock – Dundas, Maggie Schmeitz, Winston Stüger en enkele andere bewoners van Houttuin en omliggende woongebieden kwamen al gauw in actie. Zij hebben in een petitie hun zorgen over het voorgenomen plan van Halliburton kenbaar gemaakt aan De Nationale Assemblee.

Het is on-kan om te veronderstellen dat men anno 2026 van start kan gaan met een dergelijke opslagfaciliteit en werkplaats zonder:

• een baseline studie te hebben verricht;
• een dialoog te hebben gevoerd met de inwoners van Houttuin en omliggende woongebieden en andere belanghebbenden; 
• te analyseren wat de positieve en negatieve effecten en de kansen en bedreigingen zijn; en
• duidelijk te maken hoe de positieve effecten te verbeteren, de kansen te benutten en bedreigingen en negatieve effecten te verzachten (mitigeren).

Er is in de samenleving, in het bijzonder bij de bewoners van Houttuin en omliggende woongebieden, sprake van grote bezorgdheid over de mogelijke gevolgen van een opslagfaciliteit voor radioactieve bronnen, en een werkplaats om die radioactieve bronnen door te meten en af te stellen voor gebruik. Dit alles moet plaatsvinden op het terrein van Kuldipsingh te Houttuin. De bezorgdheid is terecht. De opslag en behandeling van radioactieve bronnen kunnen een hoog risico met zich meebrengen. Het gaat hier om activiteiten die significante, langdurige en mogelijk onomkeerbare effecten kunnen hebben op de gezondheid van mens, dier en milieu (bijv. verhoogd risico op kanker, ontwikkelingsstoornissen bij kinderen, chronische nier- en leverschade). Zijn of worden de risico’s in kaart gebracht? Voordat de radioactieve bronnen worden opgeslagen, worden ze naar de opslagfaciliteit getransporteerd. Is, of wordt er ook een transportstudie verricht?

Actie voeren noodzakelijk

Dat bewoners van Houttuin en omliggende gebieden zich bewust zijn van hun eigen verantwoordelijkheid en in actie zijn gekomen, is prijzenswaardig. Zij hebben namelijk een redelijk vermoeden dat hun rechten worden geschonden en dat hun veiligheid en belangen in het geding zijn. De verantwoordelijke instanties tonen zich niet of onvoldoende bewust van de mogelijke negatieve effecten. Het vereiste vooronderzoek om de impact en haalbaarheid vast te stellen is niet met de nodige zorgvuldigheid en volgens internationale standaarden uitgevoerd. Een aantal noodzakelijke stappen is niet of niet correct ondernomen om te kunnen waarborgen dat mogelijke negatieve effecten van het voorgenomen plan worden gemitigeerd of dat de voorgenomen locatie wordt afgewezen. 

Een sociale-effectbeoordeling is in deze ook een vereiste en zou anno 2026 toch als vanzelfsprekend beschouwd moeten worden. De Surinaamse regering en Halliburton moeten zich ervan bewust zijn dat voor een succesvolle planuitvoering de steun van de lokale woongemeenschappen van meet af aan vereist is. Echter merken de omwonenden dat de regering reeds bij de eerste stappen op weg naar de opslagfaciliteit en werkplaats in Houttuin verzuimt hen en andere relevante belanghebbenden te betrekken. Dat is een toonbeeld van het gebrek aan respect voor de rechten van de bewoners van Houttuin en de omliggende woongemeenschappen. 

Aan criteria niet voldaan

Het terrein van Kuldipsingh in Houttuin voldoet niet aan de internationale richtlijnen voor nucleaire veiligheid. De voorgenomen opslagfaciliteit en werkplaats moeten volgens internationale standaarden worden gevestigd in een afgelegen, dunbevolkt en geologisch stabiel gebied en geïsoleerd van waterbronnen. 

Het milieuonderzoek naar de risico’s van het opslaan en bewerken van radioactief materiaal is niet uitgevoerd door ter zake deskundigen. Het lokale onderzoeksteam van drie deskundigen (in dienst van TDS Consulting) beschikt niet over de vereiste academische achtergrond in nucleaire techniek of gezondheidsfysica. 

Het milieurapport dat is samengesteld voor Halliburton voldoet niet aan de wettelijke vereisten en kan daarom niet dienen als basis voor een verantwoord besluit over de locatie van de voorgenomen opslagfaciliteit en werkplaats. 

Men is niet nagegaan welke invloed – positief en negatief – de Halliburton-opslagfaciliteit en werkplaats zullen hebben op de bewoners van Houttuin en omliggende woongebieden. Dat wil zeggen: op de jongens en meisjes, mannen en vrouwen, senioren burgers, gezinnen, families; kortom, de totale gemeenschap van Houttuin en omliggende gebieden.

Het principe van Free Prior and Informed Consent (Vrijwillige, Voorafgaande en Geïnformeerde Toestemming) zou in dit geval ook nageleefd moeten worden. De bewoners en overige belanghebbenden zijn niet vanaf de cruciale opstartfase geïnformeerd en betrokken geweest. Zij hebben hun bezorgdheden niet tijdig kenbaar kunnen maken.  Niet alle stakeholders/belanghebbenden zijn geïdentificeerd en gecategoriseerd. Een socio-economische baseline-studie, die van groot belang is, ontbreekt.

Multinationals en de regering

Multinationals zijn geen filantropische instellingen. Hun belangrijkste doelstelling is  maximalisatie van de winst.Halliburton behoort tot ’s werelds grootste dienstverleners in de olie- en gasindustrie en opereert al veertig jaar in Suriname. Je zou mogen verwachten dat er na het debacle met Chinalco gewerkt wordt aan het aanscherpen van de vereisten waaraan een milieu-effectenanalyse en milieu-effectenrapportage moeten voldoen. 

Van de regering wordt verwacht dat zij er, in de onderhandelingen met Halliburton, op toeziet dat de belangen en de veiligheid van haar burgers en het milieu niet ondergeschikt worden gemaakt aan commerciële belangen. 

Regering, de activisten en de bewoners van Houttuin en omliggende woongebieden zijn niet uw tegenstanders, maar uw medestanders. Respecteer hun rechten en belangen. Uiteindelijk gaat dit om heel Suriname: onze schone lucht, bodem en water zijn onze grootste schatten.